تاریخچه HSE

ضرورت وجود ایمنی

بر اساس اعلام سازمان بین المللی کار در هر سال 250 میلیون حادثه ناشی از کار اتفاق می افتد و در صورت تبدیل این تعداد حادثه به روز ساعت دقیقه و ثانیه باید بگوییم که در هر ثانیه 8 حادثه در جهان رخ می دهد و اگر قربانی هر حادثه را فقط یک نفر در نظر بگیریم مفهوم آن، این است که در هر ثانیه دست کم سلامتی هشت نفر به خطر می افتد. همه می دانیم که در بسیاری از موارد ممکن است یک مورد حادثه رخ دهد ولی تلفات آن بیش از یک نفر باشد. ضمن اینکه آمار ذکر شده آمار حوادث ثبت شده در سازمان های ذی صلاح است در حالی که حوادث زیادی رخ می دهد که هیچ مرجعی آنها را ثبت نمی کند.

توسعه HSE در امريكا :

توسعه HSE در امريكا در 3 دوره سازمان يافته است :

1.دوره1887 الي 1921 (دوره دپارتمان بهداشت)

2.دوره 1921 الي1941 (دوره sundwall )

3.دوره1941 تاكنون (دوره مدرن)

اداره ايمني در امريكا در سال 1969 ميلادي تحت عنوان دپارتمان پرسنلي بوجود آمد و امروزه به دپارتمان منابع انساني تغيير نام پيدا كرده است . در اواسط دهه 1970 ميلادي تقاضا براي ارائه خدمات ايمني به شكل چشم گيري افزايش يافت و جايگاه سازماني آن در معاونت قائم مقام اداري قرار گرفت . دپارتمان مديريت ريسك و ايمني(SRM) تشكيل شد كه اطلاعات اوليه خود را از بازرسي محيط كار و كميته هاي مديريت ريسك و ايمني دريافت كرده و مهمترين وظيفه آنها پيشگيري و كنترل تلفات و ضايعات بوده و مأموريت دپارتمان مذكور مطابق قوانين (OSHA) انجام مي شد. دپارتمان بهداشت "صنعتي- محيط" در سال 1970 ميلادي از ادغام دپارتمانهاي بهداشت صنعتي و بهداشت محيط زيست ايجاد شد.در سال 1979 موضوع سم شناسي نيز به اين دپارتمان اضافه شد . از آن به بعد در اثر ادغام رشته هاي ديگر دانشگاه با اين رشته ، تعداد دپارتمانهاي بهداشت محيط از عدد 9 به عدد 5 كاهش يافت و از سال 1995 دپارتمان علوم بهداشت محيط با گنجانيدن رشته تغذيه به دپارتمان HSE در امريكا به يك نظام يكارچه تبديل شد.

تقسیم بندی کلی HSE

HSE طیف گسترده ای از علوم و مهندسی را به خود اختصاص داده است اما به طور کلی میتوان آنرا به دو شاخه ی HSE-MS و Technical تقسیم بندی کرد.

1. نظام مدیریت HSE (HSE-MA 2 Nazanin?;?> براي خاتمه دادن به تمامي دغدغه هاي موجود پا به عرصه صنعت نهاد.

نظام مديريت HSE يك ابزار مديريتي براي كنترل و بهبود عملكرد بهداشت، ايمني و محيط زيست در همة برنامه هاي توسعه ي صنعتي يا تشكيلات سازماني می باشد. این نظام به کمک

uf0a7 ايجاد بستر فرهنگي خلاق و نگرشي نو و سيستماتيك

uf0a7 همگرايي و چيدمان هم افزاي نيروهاي انساني و امكانات و تجهيزات

uf0a7 و با استفاده از سيستم آموزش كارآمد، مميزيهاي دوره اي، ارزيابي و بهبود مستمر

موجب به حداقل رساندن اثرات نامطلوب صنعت بر محيط و افزايش اثرات مطلوب آن ، به صفر رساندن حوادث و آسيب هاي ناشي از كار ، ارتقاء سطح سلامت افراد و همچنين صيانت از محيط زيست به عنوان سرماية بشريت مي گردد.

و در واقع بدین طریق نظام مدیریت به 4 هدف اصلی خود که همان

1. به حداقل رسیدن سطح خطاها

2. عدم وقوع حوادث

3. عدم آلودگی محیط زیست

4. و وارد نشدن صدمه و آسیب به کارکنان و سایر گروه های ذی نفع

می باشند ، رسیده است.

2.مهندسی HSE ( Technical HSE)

مهندسی ایمنی وحفاظت محیط زیست(HSE) از سه بخش متفاوت اما لاینفک تشکیل شده است:

uf0a7 سلامت HEALTH : یک مهندسی ایمنی وحفاظت محیط زیست وظیفه دارد تا از سلامت نیروی انسانی زیرمجموعه ی خودش را حفظ کند.مهندس HSE باید خطرات موجود در محیط کار اعم از صوتی والکتریکی و...را شناسایی کرده وراهکارهایی را برای کنترل آنها ارایه بدهد

uf0a7 ایمنی ( safety ) : مهندس HSE وظیفه دارد دستورات لازم جهت حفاظت کامل از دستگاه ها ومخازن را صادر کند. بدین معنی که در محیط صنعتی بزرگی مانند پالایشگاه هر عملیاتی که باید انجام شود یاهر واحد جدیدی که قرار است تاسیس شود در درجه ی اول باید یک مهندس HSE آن راتایید کند که خطری نداشته باشد و در این حالت مهندس HSE مسئولیت خطرات احتمالی را بر عهده دارد.برای این امر که عمده ی فعالیت های یک مهندس HSE را شامل میشود تکنیک ها ومهارت های بسیار نیاز است مثل ارزیابی ریسک که خود علم بسیار بزرگی است

uf0a7 محیط زیست (environment) :در درجه ی سوم یک مهندس HSE باید محیط زیست را از آلودگی نجات دهد.فاضلاب صنعتی محیط بزرگ پالایشگاه باید قبل از ورود به طبیعت تصفیه شود و یک مهندس HSE یاد میگیرد که چگونه این فاضلاب ها و پسماند ها را تصفیه کند و خطر ناشی از آنها رابه حداقل برساند.

بدیهی است که برای نتیجه بخش بودن فعالیت ها لازم است نظرات و راهکارهای مهندس HSE در کلیه ی فرایند های سازمان اعم از :

طرح ایده ، انتخاب فرایند های تولیدی ، طراحی ، خرید و ساخت ، ساختمان و نصب ، راه اندازی و بهره برداری و برچیدن واحد به کار گرفته شوند.

تاريخچه HSE در ايران

در تاريخ 29/11/1380 پيرو تاكيد وزير نفت مبني بر استقرار سيستم مديريت HSE در اين وزارتخانه، شوراي مركزي نظارت بر ايمني و آتش نشاني، نسبت به انتخاب و ترجمه خطوط راهنماي HSE-MS تدوين شده توسط OGP همت گمارد.شركت ملي پالايش و پخش فرآورده هاي نفتي ايران در ادامه سياست هاي كلان خود در راستاي رسيدن به استانداردهاي جهاني صنايع نفتي و تغيير نگرش ديدگاههاي سنتي نسبت به مسائل ايمني در مجموعه خود ازتاريخ 29/12/1380 اقدام به تشكيل مديريت بهداشت، ايمني و محيط زيست نموده است. اين تشكيلات كه جايگزين ادارات ايمني و آتش نشاني شده است، هر چند كه بسيار جوان و نوپا ميباشد، ليكن در دوره فعاليت كوتاه خود كارنامه اي پر بار و تاثيري قابل توجه در مجموعه هاي عملياتي برجا گذاشته است.

شركت ملي نفت ايران نيز با الهام از مدل HSE طراحي شده در شركت Shell نسبت به تدوين اين استاندارد در مجموعه خود اقدام نموده است. بدين ترتيب هر يك از شركتهاي زير مجموعه وزارت نفت (اعم از شركتهاي اصلي نفت ، گاز و پتروشيمي و پيمانكاران فرعي) با استفاده از خطوط راهنماي تدوين شده در سطح بين المللي نسبت به اجراي مدل HSE اقدام نموده است.

تا كنون همايشها و كنفرانسهايي با همكاري سازمانها و دانشگاههاي مختلف در رابطه با HSE-MS برگزار گرديده كه از اين بين به همايش ملي مهندسي ايمني و مديريت HSE در محل دانشگاه صنعتي شريف كه با همكاري انجمن مهندسي شيمي ايران در تاريخ 9 و 11/12/84 برگزار شد ميتوان اشاره كرد.

در حال حاضر به غير از شركتهاي تابع وزارت نفت، HSE در بسياري از وزارتخانه ها و ارگانها نظير وزارت جهاد كشاورزي ، شركت سن ايچ، داروگر و ... مطرح گرديده است.